Blisko 90% przedsiębiorców dostaje należne im płatności z opóźnieniem. Średni czas oczekiwania na przelew wynosi obecnie prawie 3,5 miesiąca, a w niektórych przypadkach pół roku i dłużej. Szacuje się, że koszty zatorów płatniczych z polskich firm to rocznie kwota rzędu 100 mld złotych. Zatory te dotyczą najczęściej branży spożywczej, budowlanej i transportowej. Nie ulega wątpliwości, że są negatywnym, a nawet "groźnym" zjawiskiem, szczególnie dla firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Polski rząd dążąc do poprawy sytuacji przyjął ustawę, która ma na celu ograniczenie występowania zatorów płatniczych. Czy to się może udać?

zatory płatnicze, jak walczyć o wierzytelności

CZYM SĄ ZATORY PŁATNICZE?

Z zatorami płatniczymi mamy do czynienia wtedy, gdy przedsiębiorca nie otrzymuje od swojego kontrahenta należnej mu płatności na czas, przez co sam nie może regulować swoich zobowiązań w terminie. Można to porównać do domina – opóźnienie płatności w jednej firmie, rzutuje na płynność finansową drugiej firmy, itd.

JAKIE PRZEPISY REGULUJĄ ZJAWISKO ZATORÓW PŁATNICZYCH?

 Z dniem 1 stycznia 2020 roku weszła w życie Ustawa z dnia 19.07.2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Doprecyzowano przepisy dotyczące postępowania z kontrahentami nie wywiązującymi się ze swoich należności, oraz wprowadzono nowe reguły i rozwiązania, które mają wspomóc odzyskiwanie przeterminowanych płatności. Wprowadzone zmiany mają chronić głównie małe i średnie przedsiębiorstwa, które dokonują transakcji z dużymi firmami.

JAKIE SĄ PRZYCZYNY ZATORÓW PŁATNICZYCH?

Jedną z głównych przyczyn jest  celowe opóźnienie w płatnościach dużych firm – małym przedsiębiorcom. Ci pierwsi wykorzystując swoją pozycję celowo i z nieuzasadnionych przyczyn opóźniają zapłatę zobowiązania. Kolejną przyczyną jest zła kondycja finansowa firmy, upadłość, finansowanie swojej działalności z wymaganych zobowiązań.

JAKIE ZMIANY WPROWADZA USTAWA?

Przede wszystkim jest to skrócenie ustawowych terminów zapłaty, wzrost wysokości odsetek, oraz wprowadzenie wysokich rekompensat z tytułu windykacji przy dużych kwotach zaległości.

  1. Terminy zapłaty
    Jeżeli jesteś małym, mikro lub średnim przedsiębiorcą, a Twoim kontrahentem jest duża firma -to termin zapłaty tej należności nie może być dłuższy niż 60 dni;
    -Jeżeli Twoim kontrahentem jest równorzędna firma to  termin zapłaty może być dłuższy niż 60 dni, ale w sytuacji wystąpienia sporu dłużnik będzie musiał udowodnić, że termin nie był nieuczciwy.
    -Jeśli dłużnikiem jest podmiot publiczny (z wyjątkiem podmiotów leczniczych) – termin zapłaty nie może być dłuższy niż 30 dni
    .
    Termin liczymy od doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, które potwierdzają wykonanie usługi lub dostarczenie towaru.
  2. Wzrost wysokości odsetek ustawowych
    Za opóźnienia w transakcjach handlowych (poza tymi, których dłużnikiem jest podmiot leczniczy) podniesiono wysokość odsetek z 9,5% do 11,5%. Dla podmiotu leczniczego jest to wielkość 9,5%.

 3. Poza możliwością doliczenia odsetek przedsiębiorcy, którzy otrzymali płatności z opóźnieniem mają   prawo do rekompensaty. Od 1 stycznia 2020 roku obowiązują trzy progi rekompensat:

  •  40 Euro dla świadczenia nie przekraczającego 5.000 zł;
  • 70 Euro dla świadczenia w przedziale 5.000 zł – 50.000 zł;
  • 100 Euro dla świadczenia od 50.000 zł

CO JESZCZE?

  1. Każdy przedsiębiorca, który nie otrzymał płatności w ciągu 90 dni od daty terminu płatności ma prawo do pomniejszenia podstawy opodatkowania tzw. ulga na złe długi.
  2. Jeśli ustalony w umowie termin płatności przekracza 120 dni, przedsiębiorca ma możliwość odstąpienia od całości lub niewykonalnej części umowy, albo jej wypowiedzenia.
  3. Podmioty, których dochód przekracza rocznie 50 mln euro podlegają corocznemu obowiązkowi składania sprawozdania dotyczącego terminów zapłaty. Bedą one ogólnodostępne. Dzięki temu będzie można łatwiej ocenić ryzyko zawarcia transakcji z danym kontrahentem. Pierwsze raporty zostaną opublikowane w 2021 roku i będą zawierać dane za 2020 rok.
  4. Niepłacenie w terminie zostało zakwalifikowane jako czyn nieuczciwej konkurencji.
  5. W sprawach sądowych dotyczących roszczeń z tytułu transakcji handlowych, które wartością nie przekraczają 75 000 zł uproszczono procedurę zabezpieczającą.

KARY I SANKCJE

Dla firm, które mają najdłuższe opóźnienia w płatnościach UOKiK przewidział odpowiednie kary. Chodzi tu o sytuację, w której przez 3 kolejne miesiące suma wartości pieniężnych niespełnionych i spełnionych po terminie przez dany podmiot wynosi przynajmniej 2 mln złotych.
Wysokość kary będzie równa sumie kar jednostkowych za każde niespełnione i spełnione po terminie świadczenie pieniężne, wymagalne w okresie objętym postępowaniem, poza świadczeniami, których termin spełnienia upłynął wcześniej niż 2 lata przed dniem wszczęcia postępowania.
Co istotne, zgodnie z regulacjami nie będą karane firmy, które spóźniają się z płatnościami, gdyż same nie otrzymują zapłaty w terminie, oraz podmioty publiczne.